Beştepe Millet Sergi Salonu’nda “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temasıyla düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13. Zirvesi’nin ardından Ankara Bildirisi imzalandı.
Bildiride, Türk dünyasında giderek güçlenen dayanışmanın kalıcı stratejik işbirliğine dönüştürülmesi ve gelecek yüzyılın daha büyük birlik ve refah çağı haline getirilmesine yönelik ortak iradenin teyit edildiği belirtildi.
Uluslararası işbirliğine güvenin azaldığı bir dönemde Türk dünyasının birlik, dayanışma ve ortak direncinin stratejik öneminin arttığına işaret edilen bildiride, daha dayanıklı, birbirine bağlı ve küresel ölçekte etkili bir Türk dünyası inşa etme kararlılığı yinelendi.
TDT’yi Türk dünyasının ortak vizyonunu ortaya koyan, bölgesel ve uluslararası barış, istikrar ve refaha yapıcı şekilde katkıda bulunan, giderek daha etkili ve nüfuzlu bir platform olarak güçlendirme konusundaki kararlılık vurgulandı. Macaristan, Türkmenistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Türk dünyasının ayrılmaz bir parçası olarak gözlemci sıfatıyla TDT çalışmalarına yaptıkları katkılar da takdir edildi.
SİYASİ KOORDİNASYON VE ORTAK DIŞ POLİTİKA VURGUSU
Bildiride, “Türk Dünyası 2040 Vizyonu”nun bir sonraki aşaması olarak TDT 2027-2031 Stratejisi’nin sonuçlandırılmasının teşvik edildiği, “Türk Devletleri Arasında Stratejik Ortaklık, Ebedi Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması” taslağında kaydedilen ilerlemenin memnuniyetle karşılandığı belirtildi.
Üye devletler arasında uluslararası kuruluşlardaki adaylıklara karşılıklı destek verilmesi, ortak karar ve girişimlerde eş güdümün güçlendirilmesi çağrısında bulunuldu. Aksakallılar Konseyinin düzenli toplantıları desteklenirken UNESCO nezdinde Türk Devletleri Grubu’nun kurulması da memnuniyetle karşılandı.
Bildiride, ortak ilgi alanına giren bölgesel ve küresel gelişmeler karşısında zamanında istişarede bulunulması, daha yakın eş güdüm sağlanması ve ortak hareket edilmesi amacıyla üye devletlerin dışişleri bakanları arasındaki temasların sürdürülmesi çağrısı yapıldı.
KKTC, GAZZE, SURİYE VE AFGANİSTAN MESAJLARI
Bildiride, Kıbrıs meselesinin Ada’daki mevcut gerçekler temelinde “müzakere edilmiş, karşılıklı olarak kabul edilebilir ve sürdürülebilir bir çözüme” ulaştırılması gerektiği vurgulandı. “Türk dünyasının ayrılmaz bir parçası olan” Kıbrıs Türk halkının özden gelen eşit haklarını güvence altına alma çabalarına destek verildiği belirtildi.
Gazze’deki ağır insani durumun ele alınması, güvenlik ve istikrarın sağlanması ile yeniden toparlanma yolunun açılması amacıyla Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2803 (2025) sayılı kararının ve Gazze İhtilafını Sona Erdirmek için Kapsamlı Planı’nın tam uygulanması gerekliliğine işaret edildi.
İsrail-Filistin çatışmasına adil ve kalıcı bir çözüm bulunması ve ilgili BM kararları uyarınca iki devletli çözümün hayata geçirilmesi ihtiyacının altı çizildi.
Suriye’nin toprak bütünlüğü ve birliğine, ülkenin güvenliği, istikrarı ve yeniden inşasına desteğin yeniden teyit edildiği bildiride, Afganistan’da barış, istikrar ve sürdürülebilir kalkınmaya katkı sağlanması amacıyla ortak çabaların sürdürüleceği ifade edildi.
GÜVENLİK VE SAVUNMA İŞBİRLİĞİ
Bildiride, TDT üye devletleri Güvenlik Konseyi Sekreterleri ile Savunma Sanayisi Kurumları Başkanları toplantılarının sonuçları memnuniyetle karşılandı. İlgili makamlar, karşılıklı çıkar alanına giren bölgesel ve uluslararası meseleler hakkında düzenli siyasi ve güvenlik istişareleri düzenlemeye çağrıldı.
Savunma sanayisi alanında çok taraflı işbirliğinin geliştirilmesine yönelik irade yeniden teyit edildi. Bilgi ve deneyim paylaşımını teşvik etmek, nitelikli personel yetiştirmek ve teknolojik gelişmelere ayak uydurmak amacıyla Türkiye’nin ev sahipliğinde bir TDT Savunma Sanayisi Koleji programı kurulması imkanının araştırılması teşvik edildi.
Terörizm, aşırıcılık, ayrılıkçılık, organize suçlar, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı ile siber suçlarla mücadelede işbirliği ve eş güdümün sürdürülmesi kararlılığı vurgulandı.
EKONOMİK VE SEKTÖREL İŞBİRLİĞİ
Bildiride, bölge içi ticaretin artışından duyulan memnuniyet ifade edilerek ekonomik bütünleşmeyi derinleştirmeyi amaçlayan “Sürdürülebilir Kalkınma için Hizmetler ve Yatırımların Kolaylaştırılması Anlaşması” taslağına yönelik müzakerelerin sürdürülmesi teşvik edildi.
Gümrük süreçlerinin iyileştirilmesi, teknik engellerin kaldırılması ve ticaret maliyetlerinin düşürülmesinde TDT Ticaretin Kolaylaştırılması Komitesi’nin rolüne dikkat çekildi. Ekonomi, rekabet, vergi, sanayi, finansal istihbarat ve gümrük alanlarında ilgili kurum başkanlarının gerçekleştirdiği toplantıların sonuçları da memnuniyetle karşılandı.
Hazar Geçişli Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridoru, Zengezur Koridoru, Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demir Yolu ve Trans-Afgan Demir Yolu projelerinin bölgesel bağlantısallık ve ticaret açısından stratejik değerine işaret edildi. “TDT Ulaşım Koridorları Stratejisi”nin hazırlanması teşvik edildi.
Ulaştırma, dijital altyapı ve enerji alanlarında işbirliğinin geliştirilmesi desteklenirken, Orta Koridor, “Dijital İpek Yolu” girişimi ve e-CMR Mutabakat Zaptı’nın hayata geçirilmesinin önemi vurgulandı. Enerji güvenliğini artırmak amacıyla boru hatları, yeşil enerji koridorları, kritik mineraller, enerji verimliliği ve nükleer enerjinin barışçıl kullanımı konularında işbirliğinin derinleştirileceği belirtildi.
Uzay teknolojileri ve dijitalleşme alanlarında yürütülen çalışmaların takdir edildiği bildiride, 12U “TDT-SAT” Küp Uydusu’nun üretiminin tamamlanması ve uzay sanayisi alanında işbirliğine yönelik ilk çerçeve sözleşmesinin imzalanması memnuniyetle karşılandı.
HALKLAR ARASI İŞBİRLİĞİ
Bildiride, kadının güçlendirilmesine destek verilmesi, aile kurumunun güçlendirilmesi, geleneksel aile ve kültür değerlerinin genç nesiller arasında teşvik edilmesi ile kültürel mirasın korunması ve aktarılmasında yaşlı nesillerin rolünün takdir edilmesinin önemi vurgulandı.
Sağlıklı ve dinamik bir nüfusun toplumların kalkınması ve sürdürülebilirliği açısından temel öneme sahip olduğu belirtilerek, aile ve nüfus politikaları alanında üye devletler arasında işbirliğinin teşvik edildiği kaydedildi.
Aile ve kadın konularındaki işbirliğini artırmak amacıyla gönüllülük esasına dayalı olarak devlet başkanlarının eşleri ve TDT üye devletlerinin belirleyeceği temsilcilerden oluşan Yüksek Onur Konseyi’nin kurulmasına yönelik görüşmelerin teşvik edildiği belirtildi. TDT Ankara Zirvesi kapsamında Emine Erdoğan’ın ev sahipliğinde gerçekleştirilen açılış toplantısı memnuniyetle karşılandı.
Türk devletleri ile küresel topluluklar arasındaki kültürel, dilsel ve sosyal ilişkilerin güçlendirilmesinin önemine de dikkat çekilen bildiride, diaspora alanındaki işbirliği ve eş güdümün artırılması çağrısında bulunuldu.
ORTAK TÜRK ALFABESİ
Bildiride, TÜRKSOY’un 2026’yı “Ziya Gökalp’i Anma Yılı” ilan etmesi takdir edilirken, Gökalp’in Türk kültürü ve düşüncesine katkılarını onurlandırmak amacıyla yıl boyunca düzenlenen faaliyetler memnuniyetle karşılandı.
Ortak Türk alfabesinin yaygınlaştırılması, kullanımına ilişkin kılavuz ilkelerinin benimsenmesi ve bu alfabeyle yazılmış edebi ve bilimsel eserlerin yayımlanması konusunda Türk Akademisi’nin çalışmaları takdir edildi.
Bilge Tonyukuk Anıtı’nın korunmasına yönelik çalışmalar da takdir edilirken, Türk dünyası genelinde yürütülen arkeolojik kazılardan duyulan memnuniyet dile getirildi.
DİĞER KURUMLARLA İŞBİRLİĞİ
Bildiride, üçüncü ülkelerin ve uluslararası kuruluşların TDT ile kurumsal işbirliği kurmaya yönelik artan ilgisinden memnuniyet duyulduğu belirtildi. Üye devletlerin ilgili makamları, TDT’nin BM Genel Kurulu ve İslam İşbirliği Teşkilatı nezdinde gözlemci statüsü elde etmesine yönelik ortak çabaları hızlandırmaya çağrıldı.
Sekretaryaya, uluslararası ve bölgesel kuruluşlarla kurumsal ilişkilerin geliştirilmesine yönelik çabalarını hızlandırması talimatı verildi. TDT 14. Zirvesi’nin 2027 yılında Özbekistan’da gerçekleştirilmesine karar verildiği, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’un 2027 TDT Gayriresmi Zirvesi’nin ülkesinde düzenlenmesine ilişkin teklifinin de takdirle karşılandığı aktarıldı.
Bildiride, bir sonraki zirveye kadar TDT Dönem Başkanlığının Türkiye tarafından üstlenilmesinin memnuniyetle karşılandığı vurgulandı.
