Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı, Filo Denizcilik’e ait geminin batmasının ardından geminin teknik yeterliliği, Türk Loydu sertifikaları, kaptanın Honduras’tan aldığı ehliyet, arama-kurtarma çalışmaları ve kendisine yöneltilen istifa çağrılarına ilişkin konuştu. Arıklı, soruşturma sonucunda bakanlığının açık ihmal veya kusurunun ortaya çıkması halinde siyasi sorumluluğu üstleneceğini kaydetti.
Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı, Nazar Erişkin’in sunduğu Güne Dair programında gemi faciasına ilişkin soruları yanıtladı. Geminin sefer yapmasına hangi teknik incelemeler sonucunda izin verildiği, Türk Loydu klas sertifikasının açık kaynak sorgulamasında neden “invalid” göründüğü ve kaptanın Honduras’tan aldığı ehliyetin geçerliliği programda gündeme geldi.
Arıklı, gemilerin Kıbrıs’ın kuzeyinde çalışabilmesi açısından esas aldıkları kurumun Türk Loydu olduğunu söyledi. Türk Loydu’ndan geçerlilik alamayan gemilerin sefer yapamayacağını kaydeden Arıklı, söz konusu tipteki gemiler için mesafe sınırlaması bulunduğunu, Hatay-Kıbrıs hattının bu nedenle uygun görülmediğini ancak Girne-Taşucu hattının söz konusu sınırlar içinde kaldığını anlattı.
TÜRK LOYDU SERTİFİKASINDAKİ “INVALID” KAYDI SORULDU
Programda Erişkin, bakanlık tarafından daha önce paylaşılan sertifika numarası üzerinden Türk Loydu’nun internet sitesinde yaptığı sorgulamada sertifika durumunun “invalid” çıktığını belirtti. Bunun sertifikanın iptal edildiği anlamına mı geldiğini, yoksa veri tabanındaki başka bir durumdan mı kaynaklandığını Arıklı’ya sordu.
Arıklı, ilgili belgelerin yanında bulunmadığını belirterek, “Keşke dün bu soruyu soracağını söyleseydin de ona göre belgeleri alıp yanımda gelseydim. Şu anda evdeyim” dedi. Gemilerin Türk Loydu tarafından her yıl denetlendiğini belirten Arıklı, denetimlerin düzenli biçimde gerçekleştirildiğini söyledi.
Erişkin, açık kaynak sorgulamasındaki “invalid” kaydının bakanlık tarafından da araştırılması gerektiğini belirtti. Arıklı ise program sırasında bu kaydın nedenine ilişkin kesin bir açıklama yapmadı.
2003’TEKİ KAZA VE ONARIM RAPORU GÜNDEME GELDİ
Geminin geçmişte ağır bir kaza geçirdiğine ilişkin kayıtlar da programda ele alındı. Erişkin, gemi inşaat mühendisi Erdal Kılıç’ın geçmişte yaptığı incelemeyi ve geminin ağır hasarına ilişkin değerlendirmelerini hatırlatarak, daha sonra geminin tamamen yenilendiği yönündeki kayıtların hangi teknik dayanağa göre kabul edildiğini sordu.
Arıklı, elinde Akdeniz Tersanesi’nde gemi üzerinde gerçekleştirilen çalışmaların ayrıntılarını içeren kapsamlı bir rapor bulunduğunu söyledi. Raporun yaklaşık 35-40 sayfa olduğunu belirten Arıklı, geminin hangi bölümünde ne tür işlemlerin yapıldığının belgede yer aldığını kaydetti.
Arıklı, söz konusu raporun uzmanlar tarafından incelenmesinin yararlı olacağını belirterek, kendilerinin teknik uzman olmadığını vurguladı. Onarım çalışmalarının daha sonra Türk Loydu tarafından da denetlendiğini ifade etti.
Geminin daha önce kaza geçirmiş olmasının tek başına seferden çıkarılmasını gerektirmediğini savunan Arıklı, önemli olanın onarımın kurallara uygun şekilde gerçekleştirilmesi ve uluslararası bir klas kuruluşunun denetiminden geçmesi olduğunu söyledi.
KAPTANIN HONDURAS EHLİYETİ İÇİN LİMANLAR DAİRESİNİ İŞARET ETTİ
Programın bir diğer başlığı, kaptanın Honduras tarafından düzenlenmiş ehliyeti oldu. Erişkin, söz konusu belgenin Kıbrıs’ın kuzeyinde hangi prosedürle geçerli kabul edildiğini ve neden Honduras’tan alınmış bir ehliyetin kullanıldığını sordu.
Arıklı, Limanlar Dairesi’nin aynı gün konuyla ilgili ayrıntılı bir açıklama yapacağını söyledi. Bir yabancı ülke tarafından verilen ehliyetin doğrudan kabul edilmediğini belirten Arıklı, belgenin önce düzenlendiği ülkedeki ilgili denizcilik makamından teyit edildiğini, ardından Uluslararası Denizcilik Örgütü’ne, IMO’ya sorulduğunu anlattı.
Arıklı, “Yoksa her önüne gelen her belgeyi onaylama gibi bir durumu yok” dedi.
Erişkin, IMO kayıtlarında Honduras kaynaklı sahte belgelerle ilgili uyarıların bulunduğunu hatırlatarak, böylesi ülkelerden gelen belgelerin ayrıca denetlenip denetlenmediğini sordu. Arıklı, bu prosedürün ayrıntılarını Limanlar Dairesi’nin açıklayacağını, belgenin gerçekten geçerli olup olmadığının ise soruşturma ve gerektiğinde mahkeme sürecinde ortaya çıkarılması gerektiğini söyledi.
Arıklı, “Benim kaptanı aklama gibi bir derdim yok. Kaptanı şahsen de tanımıyorum. Filo Denizciliği aklama gibi bir derdim de yok” diyerek, şirket sahiplerinin yalnızca birkaçını tanıdığını ifade etti.
Soruşturma tamamlanmadan spekülatif değerlendirmelerin kamuoyunu yanlış yönlendirebileceğini savunan Arıklı, sosyal medyadaki linç ortamına da işaret etti.
TÜRKİYE’NİN STCW LİSTESİNDE HONDURAS SORUSU
Erişkin ayrıca Türkiye’nin güncel STCW tanıma protokolleri listesinde Honduras’ı göremediğini belirterek bunun Kıbrıs’ın kuzeyindeki uygulamaya etkisini sordu. Arıklı, bu sorunun da Limanlar Dairesi tarafından yanıtlanması gerektiğini söyledi.
Kaptanın belgesinde “3 bin gros ton ve üzeri” gemiler için yetki bulunduğu, batan geminin ise yaklaşık 339 gros ton olduğu hatırlatıldığında Arıklı, bu konuda uzman olmadığını söyledi. Ağır vasıta ehliyeti bulunan bir kişinin daha hafif bir aracı da kullanabilmesi üzerinden bir benzetme yapan Arıklı, kesin teknik yanıtın uzmanlar tarafından verilmesi gerektiğini kaydetti.
TCG IŞIN’IN ROBOTİK ARAÇLARLA BATIĞA ULAŞMASI BEKLENDİ
Arıklı, Çanakkale’den hareket eden TCG Işın’ın saat 13.00 civarında bölgede olmasının beklendiğini açıkladı. Geminin robotik araçlarla batığa ulaşmasının planlandığını belirten Arıklı, çalışmaların hem kayıplara ulaşılması hem de VDR cihazının bulunması açısından kritik olduğunu söyledi.
VDR cihazının geminin hızı, maruz kaldığı deniz koşulları ve kaptan köşkünde yapılan konuşmalar dahil çok sayıda veriyi içerebileceğini belirten Arıklı, özellikle geminin ne zaman su almaya başladığı ve SOS çağrısının ne zaman verildiğinin belirlenmesinin önemli olduğunu söyledi.
Arıklı, facianın nedenlerine ilişkin önemli sorulardan birinin yardım çağrısının zamanlaması olduğunu dile getirdi. SOS çağrısının daha erken verilmiş olması halinde sonucun değişip değişmeyeceğinin VDR kayıtlarıyla araştırılması gerektiğini belirtti.
Batığın yeri kesin olarak tespit edildikten sonra robotik kameralarla inceleme yapılacağını anlatan Arıklı, ihtiyaç halinde sanayi dalgıçlarının da çalışmalara katılacağını söyledi. Geminin kırılma noktaları ile teknik durumunun da ayrıntılı biçimde inceleneceğini kaydetti.
“BİRİLERİ İSTEDİ DİYE İSTİFA EDECEK DEĞİLİM”
Erişkin’in hükümetin kriz yönetimi ve kendisine yöneltilen istifa çağrılarına ilişkin sorusu üzerine Arıklı, siyasi sorumluluktan kaçmayacağını ancak facia yaşandığı için doğrudan istifa etmeyeceğini söyledi.
Arıklı, “İşin siyasi sorumluluğundan kaçınmam. Ama birileri istedi diye de istifa edecek değilim” dedi.
Bakanlığına bağlı herhangi bir dairenin ihmal veya kusurunun ortaya çıkması halinde bunun gereğini yapacağını belirten Arıklı, “Siyasi sorumluluğun gereğini iyi bilirim. Gerekirse de istifa ederim. Buraya tutkalla oturmuş falan değilim” dedi.
Arıklı, soruşturma tamamlanmadan “kelle istendiğini” savunarak, kayıp yakınlarının acısının siyasi tartışmalar için kullanılmaması gerektiğini söyledi.
KAYIP YAKINLARININ TEPKİLERİ İÇİN “SON DERECE HAKLILAR” DEDİ
Programda Girne Limanı’nda bekleyen kayıp yakınlarının bilgi eksikliğine yönelik tepkileri de gündeme geldi. Arıklı, ilk saatlerde kurtarılanların bir bölümünün farklı hastanelere sevk edildiğini, bazı kişilerin hastaneye gitmeden bölgeden ayrıldığını ve bu nedenle kayıp sayısının sürekli değiştiğini söyledi.
Kurtarılanların kimliklerinin kesinleştirilmesinin zaman aldığını belirten Arıklı, farklı kurumların listeler üzerinde defalarca çalıştığını anlattı. Ancak kayıp yakınlarının bilgi talebinde haklı olduğunu da kabul etti.
Arıklı, “Hasta yakınları son derece haklılar Nazar Hanım, son derece haklılar. Empati yapıyorum. Benim yakınım da aynı şekilde olsa çok daha şiddetli tepki gösterirdim. Yetkilileri suçlardım” dedi.
Kayıp yakınlarının ilk andan itibaren bilgiye ulaşmak istemesinin doğal olduğunu belirten Arıklı, yaşanan belirsizliğin yarattığı psikolojik sıkıntıyı anladığını söyledi. Buna karşın olay yerindeki şartlarda bütün kurumların eş güdüm içinde çalıştığını ve kendi değerlendirmesine göre daha fazlasının yapılmasının güç olduğunu savundu.
DP’NİN ARAŞTIRMA ÖNERGESİNE “ROL KAPMA” ELEŞTİRİSİ
Demokrat Parti’nin facianın Meclis tarafından araştırılmasına yönelik girişimi de programda gündeme geldi. Arıklı, konunun zaten Meclis’te ele alınacağını belirterek hükümet ortağı DP’nin girişimini eleştirdi.
Arıklı, Demokrat Parti Genel Sekreteri’nin “durumdan vazife çıkardığını” savundu ve araştırma önergesini “rol kapma” olarak değerlendirdi. Muhalefetin de benzer soruları Meclis kürsüsünde gündeme getireceğini belirten Arıklı, kendilerinin bildikleri ölçüde yanıt vereceklerini söyledi.
TÜRKİYE’DEN UZMANLARLA TEKNİK HEYET KURULACAK
Faciaya ilişkin teknik ve idari inceleme için Türkiye’den uzman talep edildiğini de açıklayan Arıklı, farklı uzmanlık alanlarından kişilerin yer alacağı bir heyet oluşturulacağını söyledi.
Heyetin hem Türkiye’de hem Kıbrıs’ın kuzeyinde gerekli araştırmaları yapacağını belirten Arıklı, çalışmalar sonucunda kapsamlı bir rapor hazırlanmasının beklendiğini ifade etti.
Erişkin’in, “Ne olursa istifa edersiniz?” sorusuna Arıklı, bakanlığın açık ihmal veya kusurunun tespit edilmesini ölçüt gösterdi. Arıklı, “Açık bir ihmal, açık bir kusur, bakanlık burada suçludur şeklinde bir görüş olursa gereğini yaparım” dedi.
FİLO DENİZCİLİK İLE YDP ARASINDA ORTAKLIK İDDİASINI BİLMEDİĞİNİ SÖYLEDİ
Programın sonunda Erişkin, Filo Denizcilik’in ortaklık veya patronaj yapısında YDP üyesi, sempatizanı ya da partiyle ilişkili bir kişinin bulunup bulunmadığına ilişkin kendisine ulaşan bir iddiayı sordu.
Arıklı, böyle bir bilgisi bulunmadığını belirterek şirketin YDP kurulmadan ve kendisi bakan olmadan önce faaliyette bulunduğunu söyledi. Şirket hissedarlarının büyük bölümünü tanımadığını ifade eden Arıklı, kendisine ulaşan bir isim nedeniyle konuyu ayrıca araştıracağını kaydetti.
Arıklı, olası bir şirket ortağının YDP üyesi olmasının tek başına bir anlam taşımayacağını savunarak, bunun üzerinden parti veya bakanlıkla şirket arasında çıkar ilişkisi kurulmasına tepki gösterdi.
