11 yıl süren araştırmalar sonucunda keşfedilen bir molekülün, ilaçlara dirençli mantarları zayıflatarak mevcut tedavileri yeniden işe yarar hale getirdiği açıklandı.
Dünya genelinde her yıl milyonlarca insanın ölümüne neden olan mantar enfeksiyonlarıyla mücadelede önemli bir adım atıldı. Kanada’daki McMaster Üniversitesi araştırmacıları, tehlikeli mantarları zayıflatan ve kullanılan ilaçların yeniden etkili olmasını sağlayan özel bir molekül keşfetti.

Araştırmaya göre ‘butyrolactol A’ adı verilen bu molekül, özellikle Cryptococcus neoformans adlı mantara karşı etkili oluyor.

Bu mantar, akciğer enfeksiyonlarına yol açabiliyor ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler için hayati risk oluşturuyor. Bu mantar türü, hem bitki hem de hayvanlarda yaşayabiliyor.

Uzmanlar, benzer şekilde tehlikeli olan Candida auris ve Aspergillus fumigatus gibi mantar türlerinin de dünya genelinde ciddi bir sağlık sorunu haline geldiğini belirtiyor.

YENİ YÖNTEM MANTARLARI ‘ZAYIFLATIYOR’

Bilim insanları bu çalışmada, mantarı doğrudan öldürmek yerine onu “zayıflatmayı” hedefledi. Bu sayede mevcut ilaçların daha kolay etki göstermesi amaçlandı. Bu amaçla binlerce madde incelendi ve yıllar önce keşfedilip unutulan butyrolactol A yeniden değerlendirildi.

Araştırmalar, bu molekülün mantarın hayatta kalmasını sağlayan önemli bir sistemi bozduğunu gösterdi. Bu sistem devre dışı kaldığında, mantar kendini koruyamıyor. Böylece daha önce işe yaramayan ilaçlar bile tekrar etkili olmaya başlıyor. Bilim insanları, molekülün özellikle en tehlikeli mantar türlerinde başarılı sonuçlar verdiğini açıkladı.

MEVCUT TEDAVİLER YETERSİZ

Mantar hastalıklarının tedavisinde bugün kullanılan ilaç sayısı oldukça sınırlı. Etken maddesinde amfoterisin B bulunan en güçlü ilacın hastalar üzerinde ciddi yan etkilerine neden olabiliyor. Araştırmacılara göre bu ilaçlar, mantar hücreleriyle insan hücreleri birbirine benzediği için vücuda zarar verebilir. Bu da tedavi seçeneklerini kısıtlamakta.

Manchester Üniversitesi’nin 2024 yılında yaptığı bir araştırmaya göre, dünyada mantar enfeksiyonu kaynaklı ölümlerin 10 yıl içinde ikiye katlandığı, yılda yaklaşık 3.8 milyon insan hayatını kaybettiği belirtilmişti.